Hoşgeldiniz.

cümle türleri ile ilgili örnekler lazım Kısaca Benzer Konulara da Bakmalısın Cümle Türleri Nelerdir Cümle Nedir, Cümle Ne Demektir İngilizcede Basit Cümle Kalıpları, İngilizce Cümle
  • 5 üzerinden 5.00   |  Oy Veren: 1      

  1. Kayıtsız Üye
    Sponsorlu Bağlantılar


    Cümle Türleri

    Sponsorlu Bağlantılar




    cümle türleri ile ilgili örnekler lazım


    Paylaş Facebook Twitter Google







  2. Sponsorlu Bağlantılar




    Cümle Türleri Nelerdir

    A. ÖĞELERİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER
    1. Kurallı (Düz) Cümle
    2. Devrik Cümle
    3. Eksiltili (Kesik) Cümle

    B. YAPI BAKIMINDAN CÜMLELER

    1. Basit Cümle
    2. Birleşik Cümle
    a. Girişik Birleşik Cümle
    b. İç İçe Birleşik Cümle
    c. İlgi Cümlesi
    d. Şartlı Birleşik Cümle
    3. Sıralı Cümleler
    4. Bağlı Cümle

    C. YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER

    1. Fiil Cümlesi
    2. İsim Cümlesi

    D. ANLAM YÖNÜNDEN CÜMLELER

    1. Olumlu Cümle
    2. Olumsuz Cümle
    3. Soru Cümlesi
    4. Ünlem Cümlesi
    5. Şart Cümlesi

    1.ÖGELERİNİN DİZİLİŞLERİNE (KURULUŞLARINA) GÖRE CÜMLELER:

    a) Kurallı (Düz) Cümle: Yüklemi sonda olan cümledir.

    vBütün gün sağda solda dolaştım.
    vHer sabah evden çıkmadan önce süt içerim.
    vEvin içindeki bütün eşyalar antikaydı.

    b) Devrik Cümle:Yüklemi sonda olmayancümlelere dizilişleri yönünden devrik cümle denir.vÇok acı çekti zavallı kadın.
    vKoştu arkasına hiç bakmadan.
    vMaviydi gökyüzünün rengi.
    vBirbirimize sarılmıştık sımsıkı bütün aile.

    c) Arasözlü Cümle:Cümlede herhangi bir öğeyi veya cümleyi açıklamak için arada kullanılan sözlere arasöz denir. Virgüllerle ya da kısa çizgilerle ayrılır.
    vYanıma yaklaşan ürkek bir ceylan –küçük, güzel kız- benden su istedi.
    vYıllardır görüşmediğim arkadaşımı, Sevim Öğretmeni, de görmüştüm oralarda.

    d) Aracümleli Cümle: Bir cümlenin içinde yer alan ancak tümüyle bağımsız kuruluşta olan cümleye aracümle denir. Aracümle diğer cümlelerden bağımsızdır.Aracümle çekimli yüklemi bulunan tam bir cümledir.
    vÇevre kirliliği, veriler de bunu doğruluyor, canlı türlerini yok ediyor.
    vGelecek, ki gelir sanıyorum, o zaman görüşürüz.

    e) Eksiltili Cümle:Özellikle karşılıklı konuşmalarda, pratik konuşmak amacıyla, cümlenin asıl öğeleri söylenmeyerek düşer. Bu cümlelere eksiltili cümle denir.
    vSanırım siz Ankaralısınız, ben de... (Ankaralıyım)
    vYanına bir gelirsem!...
    vDersten sonra on dakika mola, sonra yine derse giriyorduk. (veriyor)
    vAhmet ne yapıyor?
    vUyuyor. (Özne düşmüş.)
    vYalçın topu kimden aldı?
    vAli’den. (Yüklem düşmüş.)

    Uyarı: Yüklemlerindeki ekeylemleri düşmüş cümleler eksiltili cümle değildir.

    vArkadaşımın kalbi temiz.(dir)
    vSevgilerin en yücesi, insan sevgisi. (imiş)

    2. YAPILARINA GÖRE CÜMLELER :

    a) Basit Cümle: Bir yüklemi olan, sadece bir yargı bildiren cümledir. İçerisinde tek yargı, tek fiil, dolayısıyla isim veya fiil cinsinden tek yüklem bulunan cümledir.
    vDün akşam arkadaşlarla seni andık.
    vGazetenin ilk sayfasında çıktı güzel fotoğrafınız.

    b) Birleşik Cümle: Bir temel yüklemi olduğu halde birden çok yargı bildiren cümledir. Yüklemin bulunduğu cümleye “temel cümle”, anlamca onu tamamlayan yargı gruplarına yan cümle denir.Yan cümle, içinde eylemsi(fiilimsi) veya tamamlanmamış yargı bulunan öğedir. Yan cümle temel cümlenin öznesi, nesnesi, belirteç tümleci, dolaylı tümleci veya edatlı tümleci olabilir.vGeçtiğimiz köprünün resmini çektik. (Nesne)
    Y.C T.C

    Birleşik Cümle Türleri:

    1. Girişik Birleşik Cümle: Eylemsilerle kurulmuş yan cümlelerle, temel cümleden oluşan cümlelerdir.vDışarı çıkan çocuklar sokakta toplandı. (Özne) Y.C T.C
    vUnu eleyerek eleği duvara astı. (Belirteç Tümleci)
    Y.C T.C
    vÇalışmayı pek sevmiyor.

    Uyarı: Bir cümlede ne kadar fiilimsi veya temel yargıyı tamamlayan yargı varsa o kadar yan cümle vardır.vYolun kenarına oturan adam geçen taşıtları seyrediyordu.
    Y.C (Özne) Y.C(B.li N.) T.C
    vFazla konuşmak insanı hata yapmaya yöneltir.
    Y.C (Özne) Y.C (D. T) T.C

    2. Ki’li Birleşik Cümle: İki yargının ki bağlacıyla bağlandığı cümlelerdir.vGörmüş ki anlatıyor.
    vDerdini anlat ki çare bulalım ona.
    vKızıl havaları seyret ki akşam olmakta.

    3. İç içe Birleşik Cümle: Bir iç cümleyle, temel cümleden oluşan cümlelerdir. İç cümleler, asıl cümlenin öğesi olur.vSevgisiz toplum olmaz, derdi. İç cümle(B.siz N.) T.C(Yüklem)
    vÇocuk : “Annemi arıyorum.” dedi.
    İç cümle(Nesne) T.C

    4. Koşullu Birleşik Cümle: Yan cümleciği –se, mi ile kurulan ve temel yüklemin gerçekleşip gerçekleşmemesini koşula bağlayan cümledir.vÇok çalışırsa kazanır.
    Y.C(B.T) T.C
    vSizinle görüşmemiş olsaydım doğruları öğrenemeyecektim.
    Y.C (Belirteç T.) T.C
    vÇalışmadın mı başarılı olamazsın.
    Y.C (B.T) T.C

    c) Sıralı Cümleler: İçinde birden çok tamamlanmış yargı bulunan cümlelerdir. Sıralı cümlelerde birden çok yüklem bulunur. Sıralı cümle üç grupta incelenir.
    1. Bağımlı Sıralı Cümle:Özne, tümleç ya da nesnelerinden birinin ortak olduğu cümlelerdir. Kısaca herhangi bir öğenin ortak olduğu cümlelerdir.vOnlar geldiler, kapının önünde durdular. (özneler ortak)
    vÇocukları seviyor, şefkatle kucaklıyordu. (özne, nesneleri ortak)

    2. Bağımsız Sıralı Cümle:Hiçbir ortak öğesi olmadığı halde anlamca birbirleriyle ilgili oldukları için bir arada yer alan bağımsız yargılardan oluşan cümlelere bağımsız sıralı cümle denir.vÇocuklar sınıfta ders çalışıyor; öğretmenler karneleri dolduruyor. (Hiçbir ortak öğe yok.)
    vRadyo çalışıyor; oturanlar onu ilgiyle dinliyorlardı. (Hiçbir ortak öğe yok.)
    vEvden sessizce çıktık; sokakta lambalar yanmıyordu.

    3. Bağlı Sıralı Cümle:İki yargının“ve, veya, ya da fakat, ama” gibi bağlaçlardan biriyle bağlandığı cümlelerdir.
    vÖğrenciler geldi; fakat öğretmen gelmedi.
    vSiz oturun ama ben gideceğim.


    3. YÜKLEMLERİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER :

    a) Ad (İsim) Cümlesi: Yükleminde ad ya da ad soylu bir sözcük (sıfat, adıl, belirteç, ilgeç, bağlaç, ünlem) bulunan cümlelere, yüklemin türüne göre ad cümlesi denir.Ek-fiilin zamanlarından biri ile çekimlenmiş olan cümlelerdir.vBizi karşıya geçirecek olan vapurdu.
    vEvin her köşesi tertemizdi.
    vSana not bırakan adam buymuş.
    vAk akçe kara gün içindir.
    b) Eylem (Fiil) Cümlesi: Yüklemde eylem ya da eylem öbeği bulunan cümlelere yüklemleri yönünden eylem(fiil) cümlesi denir. Bu fiil şahıs ve kip eki alarak çekimlenir.vBuz gibi ayran içtik.
    vÖdevlerimi yaparken bana yardım etti.
    vEve doğru koşuverdim.
    vBizim de iki ayağımız bir papuca girdi.

    4. ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER :

    Cümlede anlamı belirleyen “yüklem” görevindeki sözcük ya da sözcük öbeğidir. Çünkü cümlenin anlamına kesinlik kazandıran yüklemdir.
    Yüklemin yansıttığı anlama göre cümleler şöyle sınıflandırılır:
    1. Olumlu Cümle:Bir yargıyı olumlu biçimde ortaya koyan cümlelere olumlu yargı denir.vDeneme sınavı yarın yapılacak. (Olumlu eylem cümlesi)
    vBu arkadaşlar buranın yabancısıdır. (Olumlu ad cümlesi)
    Olumlu cümleler ikiye ayrılır:

    a) Biçimce ve Anlamca Olumlu Cümleler: Bu cümlelerde olumsuzluk bildiren hiçbir dil birimi kullanılmaz, yüklemin yansıttığı anlamda olumlu olur.
    vİki günden beri sizi bekliyoruz.

    b) Biçimce olumsuz, anlamca olumlu cümleler: Yükleminde olumsuzluk eki (-ma, -me, -sız ) veya sözcüğü (yok, değil) bulunduğu halde olumlu yargı bildiren cümlelerdir.vSizi anlamıyor değilim. (anlıyorum)
    vBöyle güzel, tatlı insanları kim sevmez ki? (herkes sever)
    vBende de para yok değil. (var)
    vSizi hiç aramaz mıyım? (ararım)

    2. Olumsuz Cümle: Olumsuz yargı bildiren cümlelerdir. Ad cümleleri “yok, değil, -sız” ile; eylem cümleleri “-ma, -me” ile olumsuz yapılır.vİnsanların çoğu olayın nedenini bilmiyor. (olumsuz eylem cümlesi)
    vBaşarılı olmak kolay değil. (olumsuz ad cümlesi)
    vAradığınız öğrenci burada yok.
    vCeylan bakışlı yarim vefasızdı.
    vDurumuna üzülyor.

    Olumsuz cümleler de ikiye ayrılır:

    a) Biçimce de Anlamca da Olumsuz Cümleler: Bu tür cümlelerde yüklem ya olumsuz bir eylemdir ya da olumsuz yargı bildiren ad soylu bir sözcüktür.
    vBu olaydan sonra buraya gelmiyor artık.
    vBunları bilmek için öğretmen olmak şart değildir.
    vYok bizi arayan soran kimsemiz.

    b) Biçimce Olumlu, Anlamca Olumsuz Cümleler: Yüklemi olumsuzluk eki almadığı halde olumsuzluk bildiren cümlelerdir.
    vNe sordun, ne haber gönderdin. (sormadın, haber göndermedin)
    vBu havada sokağa çıkabilirsen çık. (çıkamazsın)
    vBu işleri bensiz bitirebilir mi sanıyorsunuz? (bitiremez)
    vBundan iyi armağan olur mu? (olmaz)

    c) Soru Cümlesi: Bir işin yapılıp yapılmadığını sormak, bir şeyin nedenini öğrenmek, bir durumla ilgili bilgi edinmek ya da kuşkuyu gidermek... gibi amaçlarla kurulan cümlelere soru cümlesi denir.vBabanız İstanbul’dan geldi mi?
    vBütün bunları kimden duydun?

    Soru cümleleri ikiye ayrılır.
    1) Gerçek Soru Cümlesi: Yanıt gerektiren, soruyu soranın yanıt beklediği soru cümleleridir.
    vKaç kişi bu soruyu çözmüş?
    vBugün derse girmeyecek misiniz?
    vBu saatte nasıl gideceksiniz?

    2) Sözde Soru Cümlesi: Yanıt gerektirmeyen, cümleye değişik anlamlar (şaşma, küçümseme, inanmayış, beklenmezlik, özlem...vb.) katmak için kurulan soru cümleleridir.vBütün bunları ben mi söylemişim? (İnanmayış, yalanlama)
    vSen de mi bu soruyu yanıtlayamadın? (Şaşma)
    vHani, buraya gelince bize uğrayacaktın? (Sitem)
    vBen, kimseye kötülük eder miyim? (Onaylatma)
    vAnnem bugün gelir mi ki? (Olasılık)
    vŞimdi, sen bu adamla mı evleneceksin? (Küçümseme)

    d) Ünlem Cümlesi: Taşkın duygularla coşkuları (korku, acıma, üzüntü, şaşma... gibi) seslenmeleri anlatan cümlelere ünlem cümlesi denir.vAh, nerede o güzel günler! (geçmişe özlem)
    vAh, elim kırılsaydı da ona vurmasaydım. (pişmanlık)
    vSeni bağışladım sanma ha!... (uyarma)
    vHadi gelmedin, bir haber gönderseydin! (sitem, hoş görmeme)
    vKeşke bizim de böyle bir babamız olsa! (istek)

    e) Şart Cümlesi: İçinde şart ve koşul anlamı bulunan cümlelere şart cümlesi denir. Şart cümlelerinin yüklemleri şart kipine göre çekimlenmiştir ve yardımcı cümle oluşturmuştur. Yani bir cümleyi şart çekimiyle bir yardımcı cümle yapabiliriz.

    Örnek:

    v Eve geldiyse bizi beklesin.
    v Ankara'ya gidersen Kızılay'dan bana kaset al.
    vBeni arayan Dursun ise gelmediğimi söyleyin.


    Alıştırmalar

    1-“Yorgun Savaşçı önemli bir romandır.” cümlesinin çeşitlerini yazınız.

    2-“Bahar, her yeri süslemeli yine çiçeklerle.” cümlesinin çeşitlerini yazınız.

    3-Aşağıdaki cümlelerin yükleminin türüne göre (isim, fiil) çeşidini yazınız.

    a) Kar bütün gün yağdı

    b) Ömrümün son demi, sonbaharıdır artık! (iki cümle var ikisi de)

    c) Koca bir hayattı arkada bıraktığımız.

    d) Bu soruyu kim hazırlamış?

    e) Dershanede test odası neresi?

    f) Yarın akşam sadece Türkçe çalışacağım.

    4- Aşağıdaki cümlelerin yapı bakımından (basit, birleşik, bağlı, sıralı) çeşidini yazınız.

    a) Onun gibiler insana yardım eder mi?

    b) Yarın seni arayamayacağımı söylemiştim.

    c) Saksıdaki çiçekleri her gün suluyor, onların topraklarını değiştiriyorum.

    d) Edebiyatın konusu insandır, doğadır.

    e) Gidiyorum gurbeti gönlümde duya duya.

    5- Aşağıdaki devrik cümleleri kurallı; eksiltili cümleleri de devrik cümle haline getiriniz.

    a) Tamam, anladım, yapın istediğiniz gibi.

    b) Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol.

    c) Kardeşin kaçıncı sınıfta okuyor?

    d) Az veren candan, çok veren maldan.

    e) Dalgalandığın yerde ne korku ne keder...

    6- Aşağıdaki cümleleri biçimce de anlamca da olumlu cümle haline getiriniz.

    a) Ne okula uğramış, ne de parka gitmiş.

    b) Çocukların okumasını o da istemiyor değil.

    c) Bu raporu ne Hüseyin hazırladı ne de Cemal.

    d) Sizin kadar büyük zorluklara katlandığınızı bilmez miyim?

    e) Siz çağırırsanız da Ali derse gelmez mi?

    7- Aşağıdaki cümleleri bağlı cümle yapmak için boş yere uygun bir kelime yazınız.

    a) Yanlış yere geldiğini anladı; .. iş işten geçmişti.

    b) Önlüğünü çıkarıp ceketini giydi ... koşarcasına dışarı çıktı.

    c) Akşama kadar bekledi kimseye derdini anlatamadı.

    d) Sabaha kadar ders çalıştı yarın önemli bir sınavı vardı.




  3. Aradığınız Bilgiyi Bulamadıysanız Üye Olmadan
    BURAYA Tıklayarak Sorunuzu Düzgün Bir Başlık ile Yazabilirsiniz.
 

 

<b>Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin</b> Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin


:

Powered by vBulletin® Version 4.2.1
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.