Hoşgeldiniz. Unutmayın, çok istiyorsanız mutlaka bir yolu vardır.!

Sözcüklerde Anlam İlişkileri Sözcüklerde Anlam - Sözcüklerde Eşanlamlılık ilişkisi - Türkçe Dersi Konu Anlatımı Sesleri farklı olduğu halde aynı kavramı yansıtan sözcüklere eşanlamlı (anlamdaş) sözcükler

  1. Sponsorlu Bağlantılar


    Sözcüklerde Anlam İlişkileri

    Sponsorlu Bağlantılar




    Sözcüklerde Anlam İlişkileri

    Sözcüklerde Anlam - Sözcüklerde Eşanlamlılık ilişkisi - Türkçe Dersi Konu Anlatımı
    Sesleri farklı olduğu halde aynı kavramı yansıtan sözcüklere eşanlamlı (anlamdaş) sözcükler denir. Anlamdaş sözcüklerden biri, yabancı dillerden gelmiştir.

    Örnekler:

    *
    Dil --------------------lisan
    *
    Bellek---------------- hafıza
    *
    Uygarlık--------------medeniyet
    *
    Yargıç sanığı susturdu (hâkim)
    *
    Bu soruna yanıt vermeyeceğim (cevap)
    *
    Şiirde içerik pek önemli değildir. (muhteva)
    *
    Abartmaya çok sık başvurmuş. (mübalağa)
    *
    Olanaksız böyle bir iş yapmamız. (imkansız)



    Sözcüklerde Yakın Anlamlılık İlişkisi
    Eşanlamlı gibi görünmelerine karşın, anlamca tam bir eşitlik göstermeyen; ancak birbirine ya-kın anlam taşıyan sözcüklere yakın anlamlı sözcükler denir.

    Örnekler:

    *
    dalavere - desise –dolap- düzen-entrika
    *
    kusursuz-eksiksiz-mükemmel-şahane
    *
    bön - aptal – budala – salak- beyinsiz
    *
    Alınmak, kırılmak, kızmak
    *
    Uğraşmak, didinmek
    *
    Çalışmak, çabalamak
    *
    Bakmak, görmek, seyretmek
    *
    Gürbüz, sağlık
    *
    Sessiz, sakin
    *
    Yürümek, koşmak, gitmek
    *
    Ulaşmak, varmak


    Bu sözcükler cümlede birbirinin yerine kullanılırsa anlam değişir.






    Sözcüklerde Karşıtlık - Sözcüklerde Zıtlık İlişkisi
    Anlam yönünden birbirinin tersi olan sözcüklere karşıt (zıt) anlamlı sözcükler denir.

    Örnekler:

    *
    Varlık----------------- yokluk
    *
    Canlı------------------- ölü
    *
    Sevinmek--------------üzülmek

    UYARI: Sözcüklerin karşıtları olumsuz biçimleriyle karşılanamaz Bir başka deyişle bir sözcüğün olumsuz biçimi, onun karşıtı değildir.

    Örnekler:

    *
    Canlı --------------Cansız
    *
    Sevinmek --------Sevinmemek
    *
    Gülmek -----------Gülmemek
    *
    Paralı --------------Parasız




    Sözcüklerde Sesteşlik İlişkisi
    Yazılış ve okunuşları aynı, anlamlan birbirinden çok farklı sözcüklere sesteş sözcükler denir.

    Örnekler:

    *
    Bu yol iyi asfaltlamamışlar.
    *
    Zararlı otları hemen yol.



    *
    Al bir ata binmişti.
    *
    Bana bir kitap al.



    *
    Geçen yaz tatile çıkamadık.
    *
    Bir şiir yaz.



    *
    Bu göl çok derin.
    *
    Bahçeden çiçekler derin.



    *
    İt ürür, kervan yürür.
    *
    Kapıyı azıcık it.



    UYARI - 1: eğişik anlamlarda kullanılmış çokanlamlı sözcüklerle sesteş sözcükler birbirine karıştırıl-mamalıdır. Sesleri benzer bile olsa yan anlam bağıntısıyla kullanılan sözcükler sesteş sayılmazlar; çünkü anlam bağıntısı kopmamıştır.

    Örnek:

    *
    Burun kanaması tehlikeli değildir.
    *
    Anamur Burnu’ndan yola çıktık.
    *
    Geminin burnu şimdi göründü.

    UYARI - 2: şağıdaki sözcüklerin anlamları farklı olsa bile, bu sözcükler sesçe benzerlik göstermedikleri için sesteş sayılmazlar:

    Örnek:

    *
    âdet - adet
    *
    yâr - yar
    *
    âlem - alem

    UYARI - 3: ir sözcücüğün temel anlamı ile mecaz anlamı sesteş olarak düşünülmemelidir.

    Örnek:

    *
    Kuru otlar, bir kibrit değse tutuşuverecekti. (temel)
    *
    Bu yazarın kuru bir anlatımı var. (mecaz)



    Sözcüklerde Somutluk İlişkisi - Sözcüklerde Soyutluk İlişkisi
    Dildeki her sözcük, bir kavramın, nesnenin ya da olayın göstergesi durumundadır. Bir sözcüğün karşıladığı, hatırlatıp aklımıza getirdiği varlık ya da kavram kimi kez madde halinde biçimlenmiştir; bu kavramları duyularımızla (görme, tatma, işitme...) algılayabiliriz. Böyle sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir. Bazı sözcükler madde halinde biçimlenmemiş, ancak varlığına akıl yürütme yoluyla karar verebildiğimiz bir kavram ya da durumu bildirirler. Böyle sözcüklere de soyut anlamlı sözcükler denir.

    Somut: çiçek, ağaç, ses, koku, tilki

    Somut kavramlarla anlatılan nesneler uzayda yer kaplar.

    Soyut: ruh, insanlık, akıl, vicdan, umut

    Soyut kavramlarla anlatılan düşünceler uzayda yer kaplamaz.

    Soyut anlamlı sözcüklerin anlamları göreceli (izafi)dir; kişiler arasında tartışmaya neden olabilir. Soyut kavramların, bu yüzden birbirinden farklı tanımlarının yapılması doğaldır.

    UYARI: Smut anlamlı sözcükler, zaman içerisinde anlam genişlemesine uğrayarak bir de soyut anlam kazanabilirler. Bu olaya dilde, “somuttan soyuta geçiş” denir.

    Örnek:

    *
    İnsan beyni milyarlarca hücreden oluşur. (somut)
    *
    Onda beyin olmadığını söylemiştim. (soyut)





    Nicelik Bildiren Sözcükler - Nitelik Bildiren Sözcükler
    Bir şeyin sayılabilen, ölçülebilen ya da azalıp çoğalabilen durumunu bildiren sözcüklere nicelik anlamlı sözcükler denir.

    Örnekler:

    *
    Az bir parayla bizi savuşturdu.
    *
    Konuyu birkaç öğrenci anlamamıştı.



    Dilimizdeki kimi sözcükler bir kavramın nasıl olduğunu ne gibi özellikler taşıdığını anlatırlar. Böyle sözcüklere nitelik anlamlı sözcükler denir. Nitelik anlamlı sözcükler daha çok sıfat ya da belirteç olarak kullanılırlar.



    Örnek:

    Dinle, bir ceylan ağlıyor, ormanda
    Kara gözlerinde eski bahçeler
    Gel sen beni dinle, gitme ne olur
    Örtsün üstümüzü ıslak geceler.”





    Sözcüklerde Genel Anlam İlişkisi - Sözcüklerde Özel Anlam İlişkisi
    Dilimizde öyle sözcükler vardır ki, söylendiğinde birden çok varlığı belleğimizde canlandırır. Bir başka deyişle bazı sözcükler kavram ya da nesneleri topluca belirtirler. İşte böyle sözcüklere “genel anlamlı sözcükler” denir.



    Örnek:

    *
    Canlı==>bitki==>çiçek==>menekşe

    Yine öyle sözcükler de vardır ki bunlar tek bir varlığı dile getirirler. Yani aynı türden kavramları tek tek düşündüren sözcüklere “özel anlamlı sözcükler” denir.

    Örnek:

    *
    Ayşe, Samsun...

    Kısaca Benzer Konulara da Bakmalısın

  2. Günümüzdeki Ülkeler Arası İlişkileri Dikkate Alarak Bu Uygarlıkların Birbirleri İle İlişki
  3. Komşuluk İlişkileri İle İlgili Atasözlerine Örnekler Bulunuz Bulduğunuz Örnekleri Komşuluk
  4. Temel Anlam Mecaz Anlam Yan Anlam Ve Terimsel Anlam Kavramlarını Açıklayınız
  5. Mecaz Anlam, Gerçek Anlam ve Yan Anlam
  6. bir metin üzerinde yan anlam,mecaz anlam,gerçek anlamın gösterilmesi
  7. Paylaş Facebook Twitter Google


  8. Sponsorlu Bağlantılar

 

 

<b>Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin</b> Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin


:

Powered by vBulletin® Version 4.2.5
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
akrostiş şiirmektup örnekleri